Tangu kuanza kwa uvamizi kamili wa Urusi, vita nchini Ukraine vimegeuka kuwa mzozo wa teknolojia ya hali ya juu.
Makundi ya ndege zisizo na rubani za kijasusi na za kivita zimesababisha msisimko mkubwa wa Ukraine, na boti na rubani zimedhoofisha jeshi la wanamaji la Urusi katika Bahari Nyeusi.
Sasa, Ukraine imeanzisha mpango mkubwa wa kupeleka roboti zenye silaha ardhini.
Magari ya ardhini yasiyo na rubani (UGV), au mifumo ya roboti za ardhini kama inavyojulikana katika lugha ya kijeshi ya Ukraine, tayari imethibitisha thamani yake.
Kumekuwa na ripoti za wapiganaji wa UGV wakifanikiwa kuzima mashambulizi ya Urusi na hata kuwafunga wanajeshi wa adui.
Roboti za Ukraine na Urusi zinasemekana hata ziligongana bila wanadamu kuwepo katika eneo la mapigano.
“Vita vya roboti tayari viko,” anasema Oleksandr Afanasiev kutoka kikosi cha K2 cha jeshi la Ukraine. Anaongoza kikosi chake cha UGV, cha kwanza duniani, anasema.
Njia moja ambayo kikosi hicho kimekuwa kikitumia roboti hizi ni kwa kuweka bunduki za mashine za Kalashnikov juu
Kikosi chake pia kimekuwa kikitumia ndege aina ya kamikaze UGV zenye vilipuzi, zinazotumia betri kulipua maficho ya adui.
Tofauti na ndege zisizo na rubani za angani zinazovuma juu, hazitoi sauti yoyote kumwonya adui kuhusu shambulio linalokuja.
Ndege hatari za UGV za Ukraine zinaweza kuwa na vifaa vya kurusha mabomu pamoja na bunduki za mashine, na pia zinaweza kutumika kuweka mabomu ya ardhini au waya wenye miiba.
Lakini idadi kubwa ya magari yake yasiyo na wafanyakazi bado yanatumika kwa madhumuni yao ya awali ya kuwasilisha vifaa na kuwaokoa waliojeruhiwa.
Jukumu la ndege zenye silaha aina ya UGV hivi karibuni litaongezeka kwa kasi, kulingana na Valerii Zaluzhnyi, kamanda mkuu wa zamani wa Ukraine na sasa balozi wa Uingereza.
Akizungumza katika jumba la wataalamu la Chatham House la London kuhusu mustakabali wa vita, alielezea jinsi ndege za UGV zenye silaha zitakavyotumika si peke yake, bali kama sehemu ya kundi kubwa la ndege zisizo na rubani zenye nguvu za akili mnemba.
“Katika siku za usoni tutaona makumi na hata mamia ya ndege zisizo na rubani nadhifu na za bei nafuu zikishambulia kutoka pande na urefu mbalimbali, kutoka angani, ardhini na baharini kwa wakati mmoja,” alisema.
Uhitaji ni jambo muhimu linalochochea uvumbuzi katika uwanda huu. Ndege zisizo na rubani angani zimefanya iwe hatari zaidi kwa wanadamu kuwepo kwenye uwanja wa mapigano, na kupanua kile kinachoitwa “eneo la hatari” la Ukraine hadi kilomita 20-25 (maili 12-15) kutoka mstari wa mawasiliano.
Usafiri wa miguu hauwezi kubadilishwa lakini “unahitaji kuungwa mkono na UGV”, anasema Maj Afanasiev: “Ukraine inaweza kumudu kupoteza roboti, lakini haiwezi kumudu kupoteza askari walio tayari kupigana.”
Jeshi la Ukraine limekuwa likikabiliwa na uhaba mkubwa wa nguvu kazi, na kuajiri askari wapya kunazidi kuwa vigumu.
Urusi pia imekuwa ikiendeleza UGV za kivita, kama vile Kuryer. Kulingana na ripoti za vyombo vya habari vya Urusi, inaweza kuwa na kifaa cha kurusha moto, bunduki nzito ya mashine ambayo kwa kawaida hupatikana kwenye mizinga, na inaweza kufanya kazi kwa saa tano.
Jeshi la Urusi pia limekuwa likitumia magari ya kamikaze ya Lyagushka kulipua maeneo ya Ukraine.
Mapigano kati ya roboti za Urusi na Ukraine katika viwanja vya vita vya Ukraine ni suala la muda kutokana na idadi na uwezo wao unaoongezeka, anasema Yuriy Poritsky, Mkurugenzi Mtendaji wa mtengenezaji wa UGV wa Ukraine Devdroid ambaye alitengeneza mamia ya “mashine za mashambulizi” kwa ajili ya jeshi mwaka jana.
“Hatimaye, tutafika katika hali ambapo UGV yetu ya mashambulizi itakutana na UGV ya mashambulizi ya upande wao kwenye uwanja wa vita. Vita vya roboti vinaweza kusikika kama hadithi za sayansi ya kubuni, lakini hakuna kitu cha kubuni kuhusu uwanja wa vita. Huo ndio uhalisia wetu,” anasema.
Kampuni yake sasa inafanyia kazi mfumo ambao utawezesha droni zake za ardhini kurudi zenyewe iwapo mawasiliano na mwendeshaji yatapotea.
Katika siku za baadaye zaidi, wanataka mashine zao zipangwe kusafiri zenyewe (kwa kujitegemea) kwenda kwenye eneo fulani, kutekeleza kazi yake, kama vile kufuatilia wanajeshi wa adui wanaokaribia na kuwashambulia ikiwa itahitajika, kisha kurudi kambini baada ya muda fulani.
Mtengenezaji mwingine wa UGV nchini Ukraine, kampuni ya Tencore, ilitengeneza zaidi ya UGV 2,000 kwa ajili ya jeshi la Ukraine mwaka 2025.
Mkurugenzi wake, Maksym Vasylchenko, anatarajia mahitaji kuongezeka hadi takriban vifaa 40,000 mwaka 2026, ambapo takribani asilimia 10–15 vitakuwa na silaha.
“Droni za mashambulizi (UGV) zitakuwa muhimu sana na haziwezi kuepukika, hakuna shaka kuhusu hilo,” anasema.
Kwa mtazamo wa mbali zaidi katika siku zijazo, Vasylchenko anaamini roboti zitapigana vita zikiwa na umbo la binadamu, na kwamba “haitakuwa tena hadithi ya sayansi ya kubuni.”